Samolot to obecnie jeden z najpopularniejszych środków transportu. W samym 2019 roku, na całym świecie z samolotu skorzystało ponad 4,5 miliarda osób. Każdego dnia odbywa się średnio ponad 100 000 lotów. Prognozy wskazują, że ruch pasażerski na świecie będzie w kolejnych latach wzrastał. Czy przy tak dużej ilości operacji lotniczych, latanie jest bezpieczne? Co w zasadzie oznacza bezpieczeństwo w tym przypadku? Czy, jako pasażer, masz się czego obawiać, wchodząc na pokład? Odpowiedzi jak zmniejszyć strach przed lataniem znajdziesz w artykule.
Nie da się ukryć, że statystyka potrafi pokazać nam dużo, jeżeli mądrze się ją przedstawi.
Słyszałeś pewnie, że „samolot to statystycznie najbezpieczniejszy środek transportu”. Co to dokładnie znaczy? Otóż okazuje się, że odpowiedź wcale nie jest tak prosta jak mogłoby się wydawać.
Przede wszystkim należy zdawać sobie sprawę, że ryzyko wypadku nigdy nie wynosi zero. Dla osoby bojącej się latać może to brzmieć strasznie, ale pamiętaj, że nawet w domu może przydarzyć Ci się nieszczęście.
Pierwszy problem to znalezienie wspólnej jednostki dla statystyk samolotu, samochodu i pociągu. W końcu czym innym jest wypadek lotniczy czy kolejowy, gdzie może ucierpieć wiele osób naraz, czym innym samochodowy.
Najczęściej używaną jednostką do obliczeń statystycznych jest tzw. PKM, czyli pasażerokilometr. Jest to jednostka miary opisująca ilość pasażerów środka transportu w określonym czasie. Jeżeli samolot przebył dystans 1000 km, mając na pokładzie 100 pasażerów, daje to wynik 1000 × 100 = 100 000 pkm.
Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej, śmiertelność na miliard PKM wynosi jedynie 0,08 dla transportu lotniczego, 0,09 dla pociągu, 0,24 dla autobusu oraz aż 2,52 dla samochodu. Szybki wniosek jest następujący — prawie 32 razy łatwiej ponieść śmierć jadąc na lotnisko, niż znajdując się w samolocie.
Jednak śmierć w wypadku lotniczym to bardzo ekstremalne i niezwykle rzadkie zdarzenie. Musiałbyś latać codziennie przez ponad 16 581 lat, żeby mieć 100% szansę na śmiertelny wypadek.
Jak zatem wyglądają statystyki dla mniej tragicznych zdarzeń? Według IATA, ryzyko jakiegokolwiek wypadku lotniczego wynosi 1,35, co oznacza średnio 1 wypadek na 740 000 lotów.
Czy zatem latanie faktycznie jest bezpieczne? Moim zdaniem jak najbardziej tak. Cała branża ciężko pracuje, żeby zapewnić Ci jak najlepszą i najbardziej komfortową podróż. Dodatkowo każdy incydent jest wnikliwie analizowany i wyciągane są z niego wnioski, żeby do podobnych zdarzeń nie dochodziło w przyszłości.
„Safety is our priority”. Takie motto słychać praktycznie u każdego przewoźnika. W jaki sposób zatem odbywa się trzymanie bezpieczeństwa na najwyższym poziomie? Chciałbym pokazać Ci, jakie są najczęstsze przyczyny incydentów lotniczych, w jaki sposób zmniejsza się ryzyko wypadku oraz co możesz zrobić Ty, żeby na pokładzie czuć się bezpiecznie.
Zgodnie z danymi firmy Boeing w początkowych latach awiacji, 80% wypadków było spowodowane usterkami maszyny, a 20% błędem pilota. Dzisiaj, ze względu na rozwój technologii, procedur oraz wiedzę zdobytą na podstawie incydentów, ten trend się odwrócił. Obecnie, błąd ludzki przyczynia się do ok. 80% wszystkich zdarzeń. Niestety, człowiek nigdy nie będzie doskonały i nawet najnowocześniejsza technologia nie jest w stanie temu zaradzić.
Należy jednak pamiętać o tym, że ilość wypadków z roku na rok się zmniejsza. W ciągu kilku ostatnich lat, na świecie miały miejsce pojedyncze incydenty, w których ktoś stracił życie. Tzw. Safety Record lotnictwa jest o wiele lepszy niż transportu drogowego i widać ciągłą poprawę tych wyników.
Spójrzmy teraz dokładniej na poszczególne przyczyny wypadków. ICAO wyróżniło 5 kategorii zdarzeń lotniczych o wysokim ryzyku. Są to:
Powyższe czynniki ryzyka mają związek z pogodą, błędem pilota, usterką samolotu oraz błędami kontrolerów ruchu lotniczego. Jak zatem można zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia? Przede wszystkim, cała branża lotnicza opiera się na rozbudowanych procedurach, które regulują działania załóg czy kontrolerów. Dzięki procedurom piloci są w stanie uniknąć wielu błędów.
Rozwój technologii to druga składowa wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Współczesne samoloty posiadają wiele rozwiązań, które pomagają zapobiegać wypadkom, chociażby Vertical Situation Display (VSD), w maszynach Boeinga. Widać na nim pionowe położenie samolotu względem terenu. Więcej na temat procedur i miejsca pracy pilota przeczytasz tutaj.
Kolejną rzeczą, która przyczynia się, do tak wysokiego poziomu bezpieczeństwa transportu lotniczego, są cykliczne szkolenia. Piloci ćwiczą różne usterki na symulatorze co pół roku, załogi pokładowe szlifują swoje umiejętności raz w roku. Szkolenia odświeżające, tzw. recurrenty, są niezbędne, żeby załogi mogły sprawnie radzić sobie w sytuacjach niestandardowych.
Pilot często musi reagować natychmiast, szczególnie w przypadku awarii. Nie ma czasu na długie zastanawianie się, co należy zrobić. Dzięki szkoleniom możemy nie tylko szlifować swoje umiejętności. Analizowane są również incydenty z całej branży, uczymy się na błędach innych, żeby nie popełnić ich samemu.
Każda linia lotnicza posiada dokument o skrócie SMS. Nie chodzi tu jednak o wysyłanie wiadomości z pytaniem, „czy latanie jest bezpieczne?”. SMS to skrót od Safety Management System, czyli po naszemu system zarządzania bezpieczeństwem. Jest to zbiór wytycznych, dzięki którym linia lotnicza może bez szkody przewozić pasażerów.
SMS opisuje działania oraz procedury, które pozytywnie wpływają na bezpieczeństwo. Mogą to być m.in. sposób oceny ryzyka, odpowiedzialność poszczególnych działów i osób czy system raportowania incydentów. Z pomocą SMS każda osoba zaangażowana w operacje lotnicze wie, w jaki sposób utrzymywać bezpieczeństwo na najwyższym poziomie.
Pewnie myśląc „safety” widzisz przed oczami tylko pilotów, którzy dbają o to, żeby samolot wylądował bez szwanku. Nie można tutaj jednak pomijać roli innych osób. Równie istotne jest, żeby obsługa naziemna wiedziała, jak postępować w przypadku, chociażby pożaru.
Bardzo ważną składową bezpieczeństwa jest raportowanie. Pracownicy zachęcani są do składania raportów z różnych zdarzeń. W niektórych sytuacjach jest to wręcz obowiązkowe. Dzięki temu można uczyć się na błędach w celu uniknięcia ich w przyszłości i poznać dogłębnie przyczynę problemu.
Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Przed startem zapoznaj się z kartą bezpieczeństwa na pokładzie. Pamiętaj, że różnią się one w zależności od samolotu. Dlatego dobrą praktyką jest przeczytanie jej przy każdym locie.
Następnie, zwróć uwagę na prezentację bezpieczeństwa, tzw. safety demo, która wykonywana jest przed startem. Tak, chodzi o to przedstawienie, gdzie załoga pokładowa pokazuje, jak założyć maskę z tlenem lub zapiąć pasy. Na czas demo ściągnij słuchawki i poświęć załodze swoją uwagę, w końcu robisz to dla własnego bezpieczeństwa.
Zachęcam też do odwiedzania stron internetowych IATA i EASA. Znajdziesz tam wiele informacji, które pozwolą Ci lepiej zrozumieć jak lata samolot i czy latanie jest bezpieczne.
Nie! Jak zauważyłeś wyżej, samolot jest statystycznie najbezpieczniejszym środkiem transportu. Wsiadając na pokład, masz w zasadzie 100% szansę, że podczas lotu nie wydarzy się nic groźnego. Wracając do statystyk, masz większą szansę na wypadek podczas jazdy na lotnisko, niż podczas samego lotu.
Piloci, cabin crew oraz wszyscy inni zaangażowani w transport samolotem dbają w najwyższym stopniu, żeby nic Ci się nie stało. Traktujemy kwestie bezpieczeństwa bardzo poważnie. Dzięki temu o wypadkach samolotowych słyszy się coraz rzadziej, mimo większej ilości lotów i pasażerów na pokładzie. Mam nadzieję, że rozwiałem choć trochę wątpliwości, czy latanie faktycznie jest bezpieczne.
Szanse na wypadek nigdy nie będą zerowe, ale ryzyko nieszczęścia towarzyszy nam wszędzie. Jednakże latanie, póki co jest i prawdopodobnie długo będzie najbezpieczniejszym środkiem transportu. Dlatego nie warto rezygnować z wakacji albo ważnego spotkania biznesowego, ponieważ szansa na jakikolwiek wypadek jest ekstremalnie niska.
Jest mi bardzo miło, że dotarłeś ze mną do końca artykułu! Na blogu będę co tydzień zamieszczać teksty związane z awiacją, dlatego zachęcam Cię gorąco do zapisania się na newsletter. Dzięki temu nie przegapisz żadnego z nich (formularz znajdziesz na stronie startowej). Będę również bardzo wdzięczny, jeżeli polubisz mój profil na Facebooku i Instagramie. Pozwoli mi to budować coraz większą społeczność fanów lotnictwa. Do zobaczenia!
Zapisz się na newsletter i otrzymuj regularnie sprawdzone porady lotnicze, informacje o najnowszych produktach oraz ekskluzywne oferty dostępne tylko dla subskrybentów.
Dostarczę Ci treści dopasowane do Twoich potrzeb, niezależnie od tego czy boisz się latać, chcesz zostać pilotem lub po prostu interesujesz się lotnictwem i podróżami samolotem.
